İshal nedir?

Sık ve sulu dışkılama. İshal, ülkemizde özellikle bir yaşının altındaki çocuklarda başlıca ölüm sebepleri arasındadır. Barsak iltihapları, barsak parazitleri, kötü beslenme, gıda allerjisi, vitamin eksiklikleri ve antibiyotikler ishalin en sık sebepleridir. teşhis için dışkının görünüşüne, rengine, kokusuna, kanlı veya sümüklü olup olmadığına bakılır. Dışkıda parazit, akyuvar, alyuvar aranır, dışkı kültürü yapılır. Tedavisi de sebepine göre değişir. Bulaşıcı ishaller, başlıca bakteriler ve virüslerden olur. Bakterilerle olan ishallerde başlıca iki mekanizma rol alır. Birinci tipte bakteriler barsak duvarına yayılırlar, orada çoğalır ve dokuyu tahrip ederler. Bu sebeple sümüklü ve kanlı ishale sebep olurlar. Bu tip bakterilere örnek; şigella (dizanteri etkeni), salmonella (tifo etkeni) ve bazı tür koli basilleridir. İkinci tipte bakteriler barsak duvarını zedelemezler. Toksinleri ile etki ederler. Bunun sonucunda barsak duvarı iç yüzündeki hücreler (epitel hücreleri) deki adenil siklaz enzimini uyarırlar ve "siklik AMP" artar. epitel hücrelerinden bir grubu

emilim, bir grubu salgı yapar. Siklik AMP artışı Na + (Sodyum iyonu) ve Cl - (Klor iyonu) emilimine engel olurken, Na + ve Cl - salgılanmasını artırır, böylece suyun emilimi de bozulur ve ishal meydana gelirishal

Bunlara en güzel misal koleradır. Virüsler ise dokuyu tahripten hücre fonksiyon bozukluğuna kadar çok değişik yollardan ishale sebep olurlar. Kış ishallerinin büyük çoğunluğu virüslere bağlı ishallerdir. İshal, çocuklarda çok tehlikeli olduğundan vücutta meydana gelen değişiklikler mümkün olan en kısa zamanda normale döndürülmelidir.

Vücuttaki değişiklikler: Su emiliminin bozulması, kusmalar, kafi miktarda su alamamak ve vücut sıvılarının barsağa geçmesi sebepiyle su kaybedilir. En erken belirtisi susamadır. Su kaybı vücut ağırlığının % 15’ini geçerse ölümle sonuçlanabilen şok ortaya çıkar. Genellikle su kaybı ile orantılı

olarak sodyum da kaybedilir. Ancak, su kaybının daha fazla olduğu durumlar daha tehlikelidir. Bunun dışında kalsiyum, potasyum gibi elektrolitler de eksilir. Dışkı ile bikarbonatın kaybolması, açlık sebepi ile kanda laktik asit ve ketonların artması, su kaybı sebepi ile böbreğe gelen kan akımının azalması sonucu metabolik asidoz denen durum meydana gelir. Burada kan pH’sı aside kayar. Hasta derin derin nefes alır. Gıda emilimi de değişir. Proteinler genellikle etkilenmez ama, yağların emilimi sıklıkla bozulur. Kandaki şeker, duruma göre etkilenebilir.

Tedavide en geçerli ve en pratik usul, kaybedilen sıvı-elektrolitleri yerine koyma tedavisi ve bazı bakteri sebepli ishallerde antibiyotik vermektir. Hafif ve orta dereceli ishaller evde, ağır ishaller hastaneye yatırılarak tedavi edilir. Hafif ve orta dereceli ishalde sıvı-elektrolit tedavisi ağızdan yapılır. Buna Oral Rehidratasyon sıvısı denir. Bu sıvı evde kolayca hazırlanabilir. Bir litre su kaynatılır. Soğuduktan sonra suya tepeleme dolu iki çorba kaşığı şeker, bir dolu kahve kaşığı tuz, bir silme kahve kaşığı karbonat konur ve karıştırılır. Hastaya bundan içebildiği kadar içirilir. Az az besleyerek aç kalması önlenir. Çocuk, anne sütü alıyorsa biraz arttırarak devam etmelidir. Çünkü anne sütünün mikroplara karşı da etkisi vardır. İshallerde verilebilecek en iyi gıdalardan biri yağsız yoğurt veya tuzlu ayrandır. Yoğurdun bakteri öldürücü etkisi de vardır ve kolera mikrobunu beş dakikada öldürdüğü görülmüştür. Gazı çıkarılmış gazoz ve kolalar ile çay, elektrolit ihtiva ettiklerinden faydalıdırlar. Meyvelerden şeftali, elma, muz gibi posaları az olanlar iyidir. Kabukları soyulduktan sonra verilir. Erik, kayısı, incir, üzüm, kavun, karpuz yememelidir. Sebzelerden pirinç lapası, patates püresi, tahıllar, kökler, havuç, baklagiller verilebilir. İshalde çok yağlı yiyeceklerden kaçınmalıdır.

Uzun süreli ishalli çocuklarda süt şekeri (laktoz) emilimi bozulur ve bu, ishali artırır. Bu sebeple böyle çocuklara laktozdan zengin olan çikolata, pancar, baklagil, beyin, karaciğer, hazır çorba, hazır bebek mamaları, vitamin, şuruplar ve oralet verilmemelidir. Bu hastalar birkaç gün laktozdan mahrum beslenme şekline sokulur ve barsak epitelinin kendini tamir etmesi sağlanır.

Etkeni kesin anlaşılmamış ishallerde antibiyotiğe başlanmasının faydası olmadığı gibi, zararları da vardır. Çünkü vakaların çoğu zaten virüslerle olur ve antibiyotikler virüslere tesir etmez. Üstelik barsakta normalde bulunan faydalı mikropları öldürerek, zararlı bakteri üremesine zemin hazırlamış olurlar. Bakterilerle olan her ishalde antibiyotiğin lüzumu yoktur. Sadece bazı özel durumlarda gerek duyulur. Lüzumsuz antibiyotik kullanmanın boş yere para harcanmasına ve allerjik etkilerin ortaya çıkmasına sebep oldukları da unutulmamalıdır.

Antidiyareyik (ishal kesici) ilaçların da verilmesi tavsiye edilmez. Bunlar ancak hafif ishallerde faydalı olabilirler. Üstelik barsak duvarına yayılarak etki eden bakteri ishallerinde kesinlikle verilmezler. Çünkü bakterilerin üremelerini daha da arttırırlar.

Sözlükte "ishal" ne demek?

1. Sürgün, ötürük, amel.

İshal kelimesinin ingilizcesi

adj. lax bowels
n. diarrhea, diarrhoea [Brit.], loose bowels, runs, looseness, the trots, catharsis
Köken: Arapça

--Reklam--